Przysłowie „W marcu jak w garncu” świetnie łączy obserwację zmiennej pogody z nauką matematyki. Słońce, deszcz, śnieg i wiatr mogą stać się pomocami do liczenia, układania rytmów, porównywania zbiorów oraz ćwiczenia kierunków. Dzieci uczą się przez ruch i działanie, a zadania można łatwo dopasować do grupy od 3- do 6-latków.
Czego dzieci uczą się podczas zabaw?
Aktywności o marcowej pogodzie rozwijają nie tylko kompetencje matematyczne, ale też spostrzegawczość, koordynację ruchową i współpracę w grupie. Dzieci ćwiczą:
- przeliczanie kropli, symboli pogodowych i innych elementów;
- tworzenie oraz kontynuowanie rytmów i sekwencji;
- klasyfikowanie przedmiotów według koloru, wielkości lub rodzaju;
- porównywanie liczebności zbiorów i określanie, gdzie jest więcej lub mniej elementów;
- orientację przestrzenną, kierunki oraz podstawy kodowania na macie.
Scenariusze zabaw matematycznych
1. Pogodowe rytmy
Do zabawy przygotuj emblematy słońca, deszczu, śniegu i wiatru. Możesz wykorzystać gotowe obrazki albo proste symbole narysowane na kartonikach.
Ułóż na dywanie powtarzający się wzór, na przykład: słońce, deszcz, słońce, deszcz. Wyjaśnij dzieciom, że taką regularną powtarzalność nazywamy rytmem. Następnie poproś wybrane dziecko o dołożenie kolejnego symbolu. Później zmień sekwencję, na przykład na: wiatr, śnieg, deszcz, wiatr, śnieg, deszcz.
Dzieci mogą również układać rytmy w parach. Jedno dziecko tworzy początek wzoru, a drugie go kontynuuje. Na tym etapie najważniejsze jest zauważenie zasady, a nie szybkość wykonania zadania.
2. Parasole i kropelki
Przygotuj dwie sylwety parasoli – większą i mniejszą – oraz papierowe krople w dwóch rozmiarach. Każde dziecko może otrzymać lub wylosować jedną kroplę.
- Połóż parasole na dywanie i zapytaj dzieci, który jest większy, a który mniejszy.
- Pokaż dwie krople i poproś o wskazanie tej większej oraz mniejszej.
- Poproś dzieci, aby dopasowały dużą kroplę do dużego parasola, a małą do małego.
- Przeliczcie krople pod każdym parasolem i porównajcie liczebność zbiorów.
Możesz rozszerzyć zabawę o klasyfikowanie według koloru. Dzieci najpierw dopasowują krople do parasoli według wielkości, a następnie tworzą dodatkowe grupy, na przykład krople niebieskie i szare.
3. Marcowy garnek
Potrzebne będą: duża miska lub garnek, chochla albo łyżka, emblematy pogody oraz karty z cyframi lub kropkami. Dzieci mogą założyć papierowe czapki kucharskie, ale nie jest to konieczne.
- Dziecko losuje kartę z cyfrą albo liczbą kropek.
- Na podstawie karty wybiera odpowiednią liczbę symboli pogody.
- Wkłada symbole do garnka i przelicza je na głos.
- Miesza „marcową pogodę” chochlą, a następnie mówi, jakich składników użyło najwięcej i najmniej.
Młodsze dzieci mogą pracować z kartami oznaczonymi jedną, dwiema lub trzema kropkami. Starsze przedszkolaki spróbują policzyć wszystkie symbole w garnku albo porównać dwa „przepisy”.
4. Kodowanie pogody na macie
Przygotuj matę do kodowania, emblematy pogody i kilka prostych poleceń, na przykład „dwa pola w górę”, „jedno pole w prawo” lub „połóż deszcz obok słońca”. Dzieci mogą prowadzić pionek lub same poruszać się po macie.
- Ustalcie miejsce startu, na przykład pole z garnkiem.
- Wydawaj krótkie polecenia dotyczące kierunku i liczby pól.
- Po dotarciu do wskazanego miejsca dziecko wybiera właściwy symbol pogody.
- Na koniec grupa odczytuje całą drogę i sprawdza, czy symbole tworzą ustalony rytm.
Wariantem dla starszych dzieci jest ułożenie na macie marcowego garnka z kilkoma symbolami. Dzieci mogą sprawdzać, czy słońce znajduje się nad deszczem, wiatr po lewej stronie śniegu albo czy droga do wybranego symbolu prowadzi przez określoną liczbę pól.
Jak dostosować zabawy do wieku dzieci?
W grupie trzylatków używaj dużych, łatwo rozpoznawalnych symboli i niewielkiej liczby elementów. Wystarczą dwa rodzaje pogody oraz krótkie rytmy, na przykład słońce, deszcz, słońce, deszcz. Liczenie można ograniczyć do kilku przedmiotów, a polecenia na macie formułować pojedynczo.
Czterolatki i pięciolatki mogą pracować z trzema lub czterema symbolami. Dobrym urozmaiceniem będzie sortowanie według dwóch cech, na przykład według koloru i wielkości. Możesz też wprowadzić rytmy złożone z trzech elementów.
Sześciolatkom zaproponuj dłuższe sekwencje, porównywanie dwóch zbiorów i proste działania, na przykład dołożenie dwóch kropli do pięciu już znajdujących się pod parasolem. Na macie sprawdzą się polecenia składające się z kilku etapów.
Ekspercka rada: trudność zadania zwiększaj stopniowo, ale nie odbieraj dzieciom czasu na samodzielne układanie symboli i swobodny ruch. To właśnie działanie pomaga im zrozumieć rytm, liczbę i położenie przedmiotów.
Obserwuj możliwości motoryczne oraz poziom koncentracji grupy. Gdy dzieci zaczynają się gubić, zmniejsz liczbę elementów albo wróć do krótszego polecenia. Zabawy matematyczne w przedszkolu nie wymagają długiego siedzenia przy stoliku – marcowa pogoda daje wiele okazji do liczenia, poruszania się i wspólnego odkrywania zależności.



