Kukiełkę można zrobić w kilka minut z ziemniaka lub kulki styropianowej, a trwalszą postać przygotować techniką papier-mâché. Pierwsza metoda nadaje się do szybkiej zabawy, druga wymaga modelowania, kilku warstw papieru i cierpliwego suszenia. W obu przypadkach najważniejsze jest wyraźne przedstawienie bohatera, który pomoże opowiadać własne historie.
Szybka kukiełka na palec
To najprostszy wariant dla początkujących. Możesz wykorzystać ziemniaka o ciekawym kształcie albo kulkę styropianową. Ziemniak sprawdzi się podczas jednorazowej zabawy, natomiast styropianowa główka jest lżejsza i może posłużyć dłużej. Do wykonania potrzebujesz:
- ziemniaka lub kulki styropianowej,
- guzików, koralików albo bezpiecznych elementów do zrobienia oczu,
- kawałka sznurka, włóczki lub rafii na włosy i wąsy,
- chustki, szalika albo kawałka miękkiej tkaniny na ciało,
- bezpiecznego kleju oraz farb przeznaczonych do używania przez dzieci.
Przy małych dzieciach zrezygnuj z drobnych elementów, które mogą zostać oderwane i połknięte. Otwory, cięcie oraz klejenie na gorąco powinien wykonywać dorosły.
Wykonaj kukiełkę według tych kroków:
- Wybierz ziemniaka przypominającego kształtem głowę postaci. Jeśli używasz kulki styropianowej, możesz pozostawić ją w naturalnym kształcie.
- W dolnej części ziemniaka wytnij otwór dopasowany do palca wskazującego. W kulce styropianowej otwór można wykonać ostrożnie patykiem lub ołówkiem.
- Dodaj twarz. Guziki, koraliki albo pomalowane kropki mogą stać się oczami, a kawałek sznurka – wąsami lub ustami.
- Załóż główkę na palec wskazujący i owiń dłoń chustką albo miękkim szalikiem. Palec środkowy i kciuk mogą udawać ręce kukiełki.
- Uzupełnij postać o prosty rekwizyt, na przykład papierową koronę, kokardę lub kapelusz.
Nie używaj farb plakatowych, jeśli kukiełką będą bawić się dzieci. Mogą brudzić dłonie, zwłaszcza gdy powierzchnia nie jest dobrze zabezpieczona. W przypadku styropianu wybierz farbę przeznaczoną do tego podłoża i sprawdź zalecenia producenta.
Trwalsza kukiełka z papier-mâché
Technika papier-mâché pozwala wykonać sztywną głowę kukiełki typu rękawiczkowego. To projekt warsztatowy, a nie szybka praca na jedną przerwę. Przygotuj glinę modelarską bez piasku, stare gazety lub papier chłonący wodę, klajster, nożyczki, rękawiczkę albo kawałki tkaniny, igłę i nici oraz farby.
Najpierw przygotuj formę, a potem zbuduj papierową skorupę:
- Uformuj z gliny głowę razem z szyją. Nie dodawaj jeszcze oczu, uszu ani drobnych zmarszczek, ponieważ szczegóły można wykonać później.
- Pozostaw model do wyschnięcia z dala od grzejnika, pieca i bezpośredniego słońca. Gwałtowne suszenie może spowodować pękanie gliny.
- Posmaruj wyschniętą formę cienką warstwą tłuszczu lub jasnej pasty, aby papierową skorupę można było później zdjąć.
- Podrzyj papier na małe kawałki. Nie używaj papieru błyszczącego, ponieważ słabiej wchłania klej.
- Zanurzaj kawałki w klajstrze i układaj je na całej głowie. Nałóż od pięciu do siedmiu warstw, wygładzając każdą z nich palcami.
- Zostaw model do całkowitego wyschnięcia. Zwykle trwa to około dwóch dni, ale czas zależy od grubości warstw, wilgotności i temperatury pomieszczenia.
- Ostrożnie przetnij papierową skorupę na dwie części i zdejmij ją z glinianej formy. Połówki połącz paskami papieru nasączonymi klejem.
- Po wyschnięciu wygładź powierzchnię drobnym papierem ściernym, zagruntuj ją i pomaluj. Włosy możesz przykleić z włóczki, sznurka, krepy albo rafii.
- Przymocuj głowę do rękawiczki lub materiałowego tułowia. Ręce mogą być uszyte z tkaniny i zakończone kartonowymi tulejkami dopasowanymi do palców.
Nie przyspieszaj suszenia papier-mâché. Mokry papier zamknięty w środku lub przykryty kolejną warstwą może schnąć nierówno, odkształcać się, a przy utrzymującej się wilgoci nawet pleśnieć. Gotową formę susz w przewiewnym miejscu, z dala od źródeł ciepła.
Detale, które ożywiają kukiełkę
Włosy z włóczki, sznurka lub rafii można przykleić pistoletem do kleju na gorąco, ale tę czynność powinien wykonywać dorosły. Przy kilku kukiełkach łatwiej najpierw przygotować pasma podobnej długości, a dopiero potem mocować je do głów.
Ubranko zrobisz ze starej koszulki, lnu albo innej miękkiej tkaniny. Luźny tunelik można ściągnąć przy szyi i u dołu, a jeśli ma służyć dłużej, warto zaprojektować go tak, by dało się go zdjąć i wyprać. Kończyny z cienkiej sklejki, kartonu lub odpowiednio przygotowanej pianki powinny być przyszyte na tyle luźno, aby mogły się poruszać.
Przed rozpoczęciem przedstawienia sprawdź kilka rzeczy:
- Widoczność – oczy, usta i charakterystyczny element twarzy powinny być rozpoznawalne z kilku kroków.
- Prostota – duże, wyraźne rysy lepiej działają niż drobne szczegóły, których nie widać podczas ruchu.
- Swoboda ruchu – ubranko i kończyny nie mogą blokować dłoni ani palców.
- Bezpieczeństwo – kleje, farby i małe ozdoby dobierz do wieku dziecka, a gorące narzędzia zostaw dorosłym.
Na szybką zabawę wybierz ziemniaka lub styropianową kulkę. Gdy kukiełka ma wystąpić w kilku przedstawieniach, poświęć czas na papier-mâché i solidne wykończenie. Niezależnie od techniki postać nie musi być perfekcyjna – wystarczy, że ma własny charakter i pomaga opowiedzieć ciekawą historię.



