Katapulta z domowych materiałów może być prostym projektem DIY, który łączy zabawę z nauką fizyki. Poniższe modele wykorzystują dźwignię, sprężystość gumki recepturki i energię potencjalną, ale wymagają stałego nadzoru osoby dorosłej.
Katapulta z patyczków po lodach
Ten mały model można wykonać bez wiercenia i bez ostrych narzędzi. Działa jak dźwignia. Po naciśnięciu łyżeczki energia zgromadzona w odgiętych elementach zostaje przekazana papierowej kulce, która porusza się po torze przypominającym parabolę.
Do przygotowania konstrukcji potrzebujesz:
- 2 patyczków po lodach
- spinacza do bielizny
- małej plastikowej łyżeczki
- kilku gumek recepturek
- lekkich kulek zmiętego papieru
Wykonaj model w następującej kolejności:
- Połóż dwa patyczki jeden na drugim i połącz ich jeden koniec gumką recepturką.
- Wsuń spinacz do bielizny między patyczki, tak aby utrzymywał je lekko rozchylone.
- Przymocuj łyżeczkę do górnego patyczka za pomocą gumki. Jej miseczka powinna znajdować się na wolnym końcu.
- Ułóż papierową kulkę w łyżeczce i delikatnie naciśnij jej trzonek.
- Skieruj model wyłącznie na pustą przestrzeń lub dużą papierową tarczę, a następnie puść łyżeczkę.
Nie naciągaj gumek mocniej, niż pozwala na to konstrukcja. Zbyt duża siła może rozsunąć patyczki albo spowodować nagłe pęknięcie gumki.
Większa katapulta z krzesła i deski
Drugi wariant wykorzystuje krzesło jako stabilną podstawę. Jest większy, dlatego wymaga więcej miejsca i szczególnie uważnego nadzoru. Poduszka umieszczona na siedzisku wycisza uderzenie deski o krzesło.
Przygotuj krzesło, miękką poduszkę, lekką deskę, mocną gumkę recepturkę oraz papierowe kulki. Przyda się także pinezka z dużą główką, ale jej montaż powinien wykonać dorosły.
Model zbuduj w kilku etapach:
- Połóż krzesło na boku tak, aby opierało się na oparciu i dwóch nogach. Sprawdź, czy nie przesuwa się po podłodze.
- Umieść poduszkę na siedzisku, w miejscu, w którym deska będzie opadać.
- Przymocuj gumkę do dwóch górnych nóg krzesła. Nie używaj elementów, które łatwo pękają lub mogą skaleczyć dziecko.
- Załóż środek gumki na główkę pinezki umieszczonej przy krawędzi deski. Ten etap wykonuje osoba dorosła.
- Ustaw deskę pionowo. Jej dolny koniec powinien znajdować się przy styku siedziska i oparcia, a drugi koniec powinien wystawać do góry.
- Połóż lekką papierową kulkę na górnym końcu deski, odciągnij ją ostrożnie i puść.
Gumka magazynuje energię potencjalną, gdy deska zostaje odchylona. Po zwolnieniu deska szybko wraca do położenia wyjściowego i przekazuje energię pociskowi. Zmiana kąta naciągnięcia wpływa na kierunek oraz długość lotu, więc projekt pozwala obserwować trajektorię bez używania skomplikowanych wzorów.
Jak bawić się katapultą bezpiecznie?
Katapulta nie służy do celowania w ludzi ani zwierzęta. Dziecko powinno korzystać z niej wyłącznie przy obecności osoby dorosłej, na otwartej przestrzeni i z użyciem lekkich, miękkich pocisków.
Przed rozpoczęciem zabawy sprawdź następujące zasady:
- Używaj wyłącznie kulek z papieru lub innych bardzo lekkich, miękkich materiałów.
- Ustaw papierową tarczę, okrąg z hula-hop albo duże wieczko pojemnika zamiast żywego celu.
- Zachowaj wolną przestrzeń przed katapultą i upewnij się, że nikt nie znajduje się na linii lotu.
- Stań lub usiądź bokiem do kierunku wystrzału, a podczas zwalniania dźwigni trzymaj głowę poza torem lotu.
- Nie uderzaj dłonią w deskę. Naciskaj ją kontrolowanie, ponieważ odbijająca się deska może zranić rękę.
- Nie naciągaj konstrukcji nadmiernie i przerwij zabawę, gdy gumka, deska lub mocowanie są uszkodzone.
Najcenniejszym elementem zabawy jest obserwowanie, jak zmiana kąta i siły wpływa na lot papierowej kulki. W ten sposób dziecko poznaje działanie dźwigni, sprężystości i trajektorii, bez zamieniania projektu w ryzykowne strzelanie.



