Glina może oznaczać dwie różne rzeczy: naturalny surowiec wydobyty z ziemi albo gotową glinę samoutwardzalną do modelowania. Pierwsza wymaga oczyszczenia i zwykle wypału w piecu ceramicznym, druga nadaje się do pracy od razu i twardnieje podczas suszenia.
Glina naturalna czy samoutwardzalna?
Wybór zależy od celu. Jeśli chcesz szybko zrobić miskę, figurkę lub dekorację, wygodniejsza będzie glina samoutwardzalna. Jeżeli interesuje Cię przygotowanie materiału od podstaw, możesz pozyskać glinę naturalną, ale trzeba ją dokładnie oczyścić z piasku, kamieni i resztek roślin.
| Cecha | Glina samoutwardzalna | Glina naturalna |
|---|---|---|
| Poziom trudności | Niski, gotowa do modelowania | Wyższy, wymaga przygotowania |
| Wypał | Nie jest potrzebny | Potrzebny, jeśli przedmiot ma mieć trwałość ceramiki |
| Trwałość | Mniejsza, materiał jest bardziej kruchy i zwykle nie jest wodoodporny | Po prawidłowym wypale znacznie większa |
| Źródło | Sklep plastyczny lub ceramiczny | Ziemia zawierająca naturalne pokłady gliny |
Jak przygotować glinę naturalną?
Naturalna glina po wykopaniu nie nadaje się od razu do lepienia. Zawiera kamienie, korzenie, piasek i materię organiczną. Najważniejszym etapem jest odmulanie, czyli rozprowadzenie gliny w wodzie, przefiltrowanie zawiesiny i oddzielenie cięższych oraz większych zanieczyszczeń.
Do pracy przygotuj wiadro lub beczkę, wodę, łopatę albo szpadel, mieszadło, gęste sito, płótno oraz miejsce, w którym masa będzie mogła powoli odparować.
Przygotowanie surowca przebiega w kilku etapach:
- Wydobądź materiał – wybierz miejsce, w którym po deszczu długo utrzymuje się woda, albo skorzystaj z gliny pochodzącej z wykopu. Usuń widoczne korzenie, trawę i kamienie. Nie pobieraj ziemi z terenów zanieczyszczonych ani bez zgody właściciela.
- Wysusz i rozdrobnij glinę – wysuszony materiał łatwiej ocenić i rozdrobnić. Większe bryły rozkrusz na mniejsze kawałki. Jeżeli glina może przejść przez okres zimowy, zamarzanie i rozmarzanie dodatkowo rozluźni jej strukturę, ale nie zastąpi późniejszego oczyszczania.
- Namocz surowiec – włóż kawałki do pojemnika i zalej wodą. Pozostaw je co najmniej na kilka godzin, najlepiej do momentu, aż całkowicie nasiąkną. Następnie mieszaj masę do uzyskania jednolitej, gęstej zawiesiny bez suchych grudek.
- Usuń zanieczyszczenia – wyłów z powierzchni resztki roślin i większe fragmenty. Przelej zawiesinę przez gęste sito do czystego pojemnika. Nie przeciskaj na siłę kamieni ani włókien, ponieważ mogą później powodować pękanie wyrobów.
- Pozwól masie osiąść – po odmulaniu cięższe cząstki mogą opaść na dno, a glina pozostanie w wodnej zawiesinie. Ostrożnie zlej nadmiar wody, nie wzburzając osadu.
- Odwadniaj glinę – przelej oczyszczoną masę na gęste płótno albo do naczynia wyłożonego materiałem. Możesz też umieścić ją między płytami gipsowymi, pilnując, aby gips nie dostał się do gliny. Odparowywanie powinno przebiegać stopniowo.
- Wyrób masę – gdy glina przypomina konsystencją miękkie ciasto, ugniataj ją, aby wyrównać wilgotność i usunąć część pęcherzy powietrza. Jeśli jest zbyt mokra, pozostaw ją do dalszego odparowania. Zbyt suchą można stopniowo nawilżyć.
Przed lepieniem sprawdź, czy masa jest plastyczna i nie rozpada się przy ściskaniu. Nie używaj gliny z widocznymi kamykami lub włóknami. Nawet niewielkie zanieczyszczenia mogą powodować pęknięcia podczas suszenia i wypału. Przygotowaną masę przechowuj w szczelnie zamkniętym worku, aby nie wyschła.
Jak pracować z gliną samoutwardzalną?
Glina samoutwardzalna jest gotowym materiałem zawierającym między innymi glinę, wodę i dodatki umożliwiające utwardzenie na powietrzu. Nie wymaga pieca, ale po wyschnięciu nie osiąga takiej twardości ani odporności jak ceramika wypalana. Nie zakładaj też, że wykonane z niej naczynie będzie wodoodporne lub bezpieczne do kontaktu z żywnością. Takie zastosowanie wymaga materiału i powłoki przeznaczonych do tego celu.
Na początek wystarczą podstawowe narzędzia:
- Wałek do ciasta do uzyskania równej grubości materiału.
- Noże rzeźbiarskie lub narzędzia do modelowania brzegów i detali.
- Gąbka do wygładzania powierzchni.
- Deska, mata lub folia chroniąca blat przed zabrudzeniem.
Prostą miseczkę albo dekorację wykonasz w następujący sposób:
- Wyjmij potrzebną porcję gliny i ugnieć ją, aż stanie się miękka oraz jednolita.
- Rozwałkuj materiał lub uformuj go rękami. Przy miseczce możesz użyć gotowej formy jako podparcia.
- Połącz elementy, lekko zarysowując miejsca styku i zwilżając je niewielką ilością wody.
- Wygładź powierzchnię wilgotną gąbką, a nożem usuń nadmiar materiału i wyrównaj krawędzie.
- Susz przedmiot w przewiewnym miejscu, z dala od kaloryfera i bezpośredniego słońca. Grubsze prace mogą schnąć kilka dni.
- Po całkowitym wyschnięciu pomaluj wyrób i, jeśli materiał na to pozwala, zabezpiecz go lakierem lub impregnatem.
Najczęstszy problem stanowi zbyt szybkie suszenie. Ciepło z kaloryfera może wysuszyć zewnętrzną warstwę szybciej niż środek, co sprzyja pękaniu. Gdy masa zaczyna wysychać podczas pracy, przykryj ją folią i zwilżaj oszczędnie, zamiast moczyć całość.
O czym pamiętać podczas pracy?
Pracuj na zabezpieczonej powierzchni, ponieważ glina łatwo wciera się w drewno i tkaniny. Po zakończeniu modelowania dokładnie umyj ręce i narzędzia. Nie jedz podczas pracy, nie dotykaj oczu zabrudzonymi dłońmi i nie wzbijaj suchego pyłu podczas czyszczenia. Resztki gliny przechowuj w szczelnym opakowaniu, oddzielnie od żywności.
Jeżeli zależy Ci na szybkim efekcie, wybierz glinę samoutwardzalną. Gdy chcesz poznać cały proces ceramiczny, zacznij od naturalnego surowca, ale przygotuj się na odmulanie, powolne odwadnianie i konieczność profesjonalnego wypału.



