Drabina Jakuba to drewniana zabawka, w której klocki połączone taśmami sprawiają wrażenie, jakby spadały jeden po drugim. Możesz zrobić ją samodzielnie z kilku lekkich elementów, ale o działaniu całości decyduje precyzyjny splot taśm i właściwe napięcie połączeń.
Materiały i narzędzia
Do wykonania podstawowej wersji przygotuj sześć lub osiem jednakowych klocków. Najłatwiejsze w obróbce będą lekkie klocki sosnowe o wymiarach około 5 × 5 × 1 cm. Wszystkie powinny mieć taki sam rozmiar i gładkie krawędzie.
Potrzebne będą:
- 6–8 drewnianych klocków o podobnych wymiarach, najlepiej około 5 × 5 × 1 cm.
- Trzy taśmy tekstylne o szerokości około 1–1,5 cm, na przykład satynowe lub rypsowe.
- Klej do drewna albo zszywacz tapicerski.
- Nożyczki, linijka i ołówek.
- Papier ścierny do wygładzenia krawędzi.
Taśma powinna być elastyczna, ale nie rozciągliwa. Zbyt śliski materiał może przesuwać się w mocowaniu, a bardzo gruba taśma utrudni obracanie klocków. Przygotuj trzy odcinki dłuższe niż wysokość całego stosu, ponieważ przed ostatecznym zamocowaniem trzeba będzie ustawić ich napięcie.
Jak przygotować klocki?
Wygładzenie elementów
Przeszlifuj wszystkie powierzchnie i narożniki. Taśma będzie pracowała przy krawędziach klocków, dlatego ostre drzazgi mogłyby ją przeciąć albo utrudnić płynny ruch. Jeśli używasz surowych kawałków drewna, sprawdź też, czy mają podobną grubość.
Na górnej i dolnej powierzchni każdego klocka zaznacz miejsca, w których zostaną zamocowane taśmy. Układ powinien być powtarzalny. Najprościej poprowadzić dwie taśmy wzdłuż boków klocka, a trzecią umieścić między nimi. Nie mocuj taśm przy samych krawędziach, ponieważ drewno może się wykruszyć.
Ułożenie stosu
Ułóż klocki jeden na drugim, tak aby ich powierzchnie dokładnie się pokrywały. Na tym etapie nie przyklejaj jeszcze taśm. Stos służy jako wzór, dzięki któremu sprawdzisz długość połączeń i zachowasz równy odstęp między elementami.
Jak przepleść taśmy?
Najważniejsza zasada polega na powtarzaniu sekwencji nad–pod–nad. Taśma nie może biec po jednej stronie całego stosu. Musi zmieniać stronę względem kolejnych klocków, aby każdy element mógł obrócić się jak mały przegub.
Uwaga: zbyt mocne naciągnięcie taśm sprawi, że klocki będą sztywne i iluzja „spadania” nie zadziała.
- Ustaw pierwszy klocek. Połóż go płasko i przyłóż trzy taśmy w wybranych miejscach. Zostaw kilka centymetrów zapasu na końcach, aby później móc je zabezpieczyć.
- Przeprowadź taśmy przy pierwszym połączeniu. Dwie taśmy poprowadź po bokach klocka, a trzecią przez środek. Nie napinaj ich mocno. Powinny przylegać do drewna, ale dać się lekko przesunąć.
- Dodaj drugi klocek. Odwróć go względem pierwszego tak, aby taśmy zmieniły stronę. W praktyce oznacza to, że odcinek biegnący nad pierwszym klockiem przechodzi pod drugim, następny pozostaje nad nim, a kolejny znów przechodzi pod nim.
- Powtarzaj wzór nad–pod–nad. Przy każdym następnym klocku zachowuj tę samą kolejność. Jeśli taśma była nad jednym elementem, przy kolejnym powinna znaleźć się pod nim. Nie zmieniaj układu przypadkowo, bo pojedyncze skrzyżowanie w złym miejscu może zablokować cały mechanizm.
- Sprawdź ruch przed klejeniem. Przytrzymaj stos jedną ręką i delikatnie odchylaj górny klocek. Elementy powinny obracać się kolejno, bez szarpania. Jeśli któryś fragment stawia wyraźny opór, popraw przebieg taśmy.
- Zamocuj pierwszy i ostatni klocek. Gdy splot działa, przyklej końcówki taśm do spodniej strony pierwszego i ostatniego elementu albo przymocuj je zszywaczem tapicerskim. Klej nakładaj punktowo, z dala od ruchomych odcinków.
- Odetnij nadmiar taśmy. Zrób to dopiero po wyschnięciu kleju i ponownym sprawdzeniu ruchu. Zostaw niewielki zapas przy mocowaniu, zamiast ścinać taśmę tuż przy krawędzi.
W gotowej zabawce taśmy tworzą ukryte, naprzemienne połączenia. Podczas obracania jednego klocka napięcie przenosi się na sąsiedni element, dlatego całość wygląda tak, jakby klocki kolejno opadały. Nie jest to zwykłe sklejenie stosu, lecz połączenie pozwalające na kontrolowany obrót.
Co zrobić, gdy Drabina Jakuba się zacina?
Najczęstszą przyczyną jest zbyt ciasny splot albo klej, który dostał się na odcinek taśmy mający się poruszać. Poluzuj mocowanie na jednym z końców i sprawdź, czy każdy klocek może odchylić się bez dużego oporu. Jeśli tak, ponownie zamocuj taśmę z mniejszym napięciem.
Gdy klocki obracają się zbyt luźno, skróć taśmę tylko nieznacznie albo przesuń punkt mocowania bliżej jej końca. Nie próbuj naprawiać problemu dużą ilością kleju. Nadmiar spoiwa może usztywnić połączenie i zablokować mechanizm.
Jeśli zabawka się rozlatuje, sprawdź, czy taśmy są dobrze przytwierdzone do pierwszego i ostatniego klocka oraz czy drewno nie jest zbyt miękkie w miejscu zszycia. Przy klejeniu odczekaj do pełnego wyschnięcia zgodnie z instrukcją produktu.
Najlepiej dopasować długość taśm przed ostatecznym mocowaniem. Złóż klocki, wykonaj kilka ruchów testowych, a dopiero potem przytnij materiał i zabezpiecz końcówki. Możesz pomalować lub ozdobić klocki po zakończeniu montażu, ale dekoracje nie powinny zwiększać ich grubości przy miejscach pracy taśmy.
Jeśli zachowasz naprzemienny splot nad–pod–nad i pozostawisz taśmom niewielki luz, wykonana w domu Drabina Jakuba powinna płynnie pokazywać efekt „spadających” klocków.



